Beleidsplan

BELEIDSPLAN 2015-2020

 

Inleiding

 

Voor u ligt het vernieuwde beleidsplan van de Protestantse Gemeente Wapserveen. Het vorige beleidsplan dateert uit 2010.

Dit beleidsplan is in de eerste plaats een uitvloeisel van de kerkordelijke bepaling dat iedere protestantse gemeente een beleidsplan dient op te stellen. In de tweede plaats – en belangrijker – is dit beleidsplan een reflectie op de identiteit van de hervormde gemeente Wapserveen in een periode van beslissende keuzes met het oog op de toekomst van de kerk in Wapserveen. Daarbij gaat het concreet niet alleen om de vorming van een protestantse gemeente, maar vooral ook om de weg die de gemeente sinds 2004 is ingeslagen: het zoeken naar een verregaande samenwerking met een buurgemeente, in de vorm van bij voorkeur een streekgemeente, of anders een samenvoeging, teneinde structureel de toekomst van de kerk in Wapserveen te kunnen waarborgen.

Deze veranderingen nodigen uit tot reflectie op de eigen identiteit, op wie we waren, hoe we zijn, en vooral ook, wie we willen zijn, als kerkelijke gemeenschap in Wapserveen. Sinds de eerste versie van het beleidsplan is een samenwerking met de PKN gemeente Diever gestart. Deze samenwerking behelst het houden van gezamenlijke diensten, een gezamenlijke gemeenteavond, gezamenlijke gespreksochtenden en een gezamenlijk jaarlijks diaconaal project. Daarbij is het gezamenlijke diaconale project het meest succesvolle. Daarnaast is de classis middels een schrijven gevraagd om buurtgemeenten bij elkaar te brengen om over gezamenlijke toekomstperspectieven te praten. De classis heeft de laatste twee jaar verschillende vergaderingen belegd over clustervorming. De tijd zal moeten uitwijzen of dit opgaan in een groter verband voldoende perspectief biedt. Het eerste enthousiasme uit 2004 heeft in 2015 plaatsgemaakt voor een voorlopige pas-op-de-plaats. Intensieve samenwerking en/of clustervorming blijkt toch minder eenvoudig dan gedacht. De gemeenteleden kerken buiten het eigen dorp niet of nauwelijks, ook niet als er gezamenlijke diensten in naburige dorpen worden georganiseerd.

Het is in dit beleidsplan de bedoeling een zo zakelijk en realistisch mogelijk beeld te geven, van waar de gemeente nu staat en waar ze naar toe zou kunnen gaan. We hopen dat dit beleidsplan ook een positieve bijdrage zal leveren om te werken aan een toekomst voor de (kerkelijke) gemeenschap in Wapserveen.

Om een goed inzicht te krijgen in het heden en de toekomst van de gemeente Wapserveen is het noodzakelijk een korte historische schets te geven.

Dit beleidsplan valt vervolgens in zes onderdelen uiteen:

  1. Geschiedenis
  2. Eredienst
  3. Kerkelijk werker en ouderlingen
  4. Diaconie
  5. College Kerkrentmeesters
  6. Samenwerking

Telkens zal een overzicht worden gegeven van de activiteiten en structuren, zoals ze op dit moment bestaan, om van daar uit beleid voor de toekomst te formuleren.

1.Geschiedenis

De geschiedenis van de kerk in Wapserveen begint in de 15e eeuw met de bouw van een kapel. 1602 is het begin van de hervormde gemeente. Gedurende de eeuwen hierna is de geschiedenis van de gemeente evenwichtig. Het is een kleine gemeente, waar doorgaans beginnende predikanten hun werkzaamheden verrichten. Wapserveen kende geen Afscheiding en geen Doleantie. Tot op de dag van vandaag is er slechts één kerkelijke gemeenschap in het dorp. Sinds 12 mei 2005 mag deze zich de Protestantse Gemeente Wapserveen noemen.

Het verenigingsleven kende in de naoorlogse jaren een zekere bloei, maar vanaf de jaren zestig liep dit langzaam maar zeker terug. Omdat de gemeente Wapserveen een kleine gemeente was en is, zijn er vanaf die tijd al vaker gesprekken, en zelfs kortlopende samenwerkingsverbanden, geweest met verschillende buurgemeenten. Vanaf 1 januari 1979 was er een quasi-pastoraal verband met de hervormde gemeente Dwingeloo, dat per 1 mei 2005 – kerkordelijk – is opgeheven. Vanaf die datum is de gemeente officieel vacant en vanaf dat moment was er sprake van bijstand in het pastoraat. Sinds ongeveer dertien jaar is er een kerkelijk werker aangesteld, op dit moment voor 12 uur per week.

De hervormde gemeente heeft een vrijzinnige geloofstraditie, zoals deze in Drenthe een bekende traditie is. Of dit nu nog een uitgesproken signatuur is van de gemeente moet in het midden worden gelaten. Feit is dat die signatuur wel een openheid met zich mee heeft gebracht, die ervoor zorgde dat nieuwe inkomers van hervormde, maar ook van gereformeerde of lutherse afkomst gemakkelijk een weg konden vinden naar en in het Wapserveens kerkelijk leven.

Deze groep inkomers vormt thans een merendeel van de kern van actieve leden in de gemeente. Het kerkbezoek is onder de plaatselijke bevolking traditioneel laag. De betrokkenheid van de hele dorpsgemeenschap bij de kerk echter hoog: de verbondenheid met de kerk blijkt op tal van terreinen, zoals zo dadelijk nog zal blijken. Het ledenbestand bedraagt op dit moment (cijfers 2014): 41 belijdende leden, 123 doopleden en 110 overige leden.

De betrokkenheid van de leden bij de kerk uit zich voor een belangrijk deel in de geldelijke bijdragen. Financieel is de gemeente dan ook gezond. Een structureel probleem vormt het teruglopende en sterk vergrijzende ledenaantal. In 1998 telde bijvoorbeeld de gemeente nog 100 belijdend leden, 140 doopleden en 160 geboorteleden. Het overgrote deel van de belijdende leden zijn 65 jaar en ouder.

Deze terugloop is in de afgelopen jaren zichtbaar geworden in het kerkbezoek, en zeker in de organisatie van onze gemeente. Ten aanzien van alle activiteiten geldt dat het steeds moeilijker wordt mensen bereid te vinden tot inzet. De totale kerkenraad bestaat momenteel uit 5 mensen. Het is in het bijzonder problematisch ‘autochtone’ Wapserveners actief te betrekken bij het kerkgebeuren. Dit moet gezien worden tegen de achtergrond van afnemend vormingswerk vanaf de jaren ’60.

De laatste jaren zijn we sterk bezig geweest met zelfreflectie, het verwoorden en ontdekken van onze sterke en zwakke kanten. Uit die reflectie kwam naar voren dat de kerkelijke gemeente wordt ervaren als een open, vriendelijke en informele gemeente, waar een ieder zich thuis kan en mag weten, en strevend naar een zo groot mogelijke betrokkenheid bij onze leefwereld in het algemeen en het dorpsleven in het bijzonder. Onze zwakten en beperkingen zijn vooral gegeven met de beperking van het aantal actieve leden. Tegelijkertijd is juist in de kleinschaligheid van de gemeente een aantrekkingskracht gelegen.

 

2. Eredienst:

Voorganger:

Het voorgaan in de kerkdiensten en uitvaartdiensten en de voorbereiding daartoe, al dan niet in samenwerking met gemeenteleden.

Ouderlingen:

Het welkom heten van de gemeente en het doen van afkondigingen. Deze laatste worden in samenspraak met de voorganger opgesteld. De ouderlingen zijn medeverantwoordelijk voor de eredienst.

Diakenen:

Het dienen bij Avondmaalsvieringen en het bijeenbrengen van de diaconale gelden.

Organist:

Het verzorgen van de muzikale begeleiding in de kerkdiensten.

Koster:

Bij de uitvaart- en trouwdiensten wordt gestreefd naar de inzet van een vaste vrijwilliger als koster. Bij alle andere diensten worden de kostertaken bij toerbeurt vervuld door leden van de kerkenraad en andere vrijwilligers. Voor het schoonmaken van kerk en gemeenschapsgebouw (Oes Plekkie) bestaat een groepje vrijwilligers. Het klein onderhoud en het schenken van koffie gebeurt eveneens op vrijwillige basis. Het wordt de laatste jaren steeds lastiger om voor deze taken vrijwilligers te vinden.

Bijzonderheden:

De gemeente Wapserveen heeft slechts één kerkdienst per veertien dagen, met uitzonderingen in de paas- en kersttijd.

Na elke dienst is er koffie. Dit blijkt een belangrijk sociaal contact moment te zijn voor de gemeente.

Er is een vaste liturgie beschikbaar, ook voor gast voorgangers. Gebruik daarvan is altijd in overleg met de voorganger

De bloemengroet vanuit de gemeente naar gemeenteleden, maar ook naar niet-kerkelijken, wordt door vrijwilligers verzorgd.

Toekomstplannen:

Kerkbezoek tijdens de eredienst vergroten. Ook in de toekomst blijven we experimenteren met verschillende vormen. Zo is voor een tweetal keer per jaar een vrijdagavonddienst in het leven geroepen die de traditionele zondagochtenddienst vervangt en is begonnen met stiltediensten. Daarnaast is, met succes, tweemaal een dialectdienst gehouden. Gekozen is om ook in de komende jaren hiermee door te gaan. Om een duidelijk ‘gezicht’ aan de erediensten te kunnen geven en om de experimenten met de vorm van de dienst gestalte te kunnen geven is ervoor gekozen, in overleg met de eigen kerkelijk werker, deze zo veel mogelijk te laten voorgaan binnen de beperkte aanstelling.

 

3. Kerkelijk werker en ouderlingen:

Pastor:

Doelstelling: het stimuleren van het gemeente-zijn door eredienst en pastorale zorg. Vanwege de part-time aanstelling is het niet mogelijk daarnaast nog veel aandacht te schenken aan vorming en toerusting

Activiteiten:

  1. Het voeren van gesprekken met doopouders.
  2. Het voeren van gesprekken met (aanstaande) ambtsdragers.
  3. Het mede voorbereiden van gemeenteavonden.
  4. Het schrijven van bijdragen voor het kerkblad.
  5. Studie en vakliteratuur doornemen
  6. Het voeren van gesprekken met nabestaanden voor een uitvaartdienst en het bezoeken van rouwdragenden.
  7. Het voorbereiden van en deelnemen aan kerkenraadsvergaderingen.
  8. Het bezoeken van gemeenteleden die extra aandacht behoeven.
  9. Het stimuleren van het kerkbezoek/gemeente zijn.
  10. Ondersteunen en bemoedigen van de pastorale bezoekgroep.
  11. Het voorbereiden van en deelnemen aan gezamenlijke gespreksochtenden (met Diever)
  12. Actief meedenken over de toekomst van de gemeente.

Toekomstplannen:

Pastorale zorg blijven onderhouden. Dit wordt door de huidige kerkelijk werker gedegen vervuld. Daarnaast de eredienst zoveel mogelijk voorgaan om voor een rode, herkenbare draad zorg te dragen en verbindingen te stimuleren en te verstevigen, teneinde het kerkbezoek een stimulans te geven.

Ouderlingen:

In verband met de onderbezetting is de meest reële taak voor de ouderlingen om ten eerste zorg te dragen voor de continuïteit door hun bijzondere taak te vervullen. Geen van de ouderlingen is betrokken bij het pastoraat. Dit wordt gedaan door de kerkelijk werker en de pastorale bezoekgroep. De 3 ouderlingen hebben alle een bijzondere taak te weten; scribaat en kerkrentmeester (2x). Ten tweede zijn zij als kerkenraadsleden betrokken bij het bedenken en uitzetten van het beleid om de toekomst van de gemeente te waarborgen waar mogelijk.

Activiteiten:

  1. Het voorbereiden en houden van kerkenraadsvergaderingen.
  2. Het meewerken in de kerkdiensten (incl. uitvaart- en trouwdiensten).
  3. Het bijwonen van gemeenteavonden en, indien mogelijk, thema-avonden en gespreksgroepen.
  4. Bezoeken classisvergaderingen

Pastorale bezoekgroep:

Doelstelling: het afleggen van bezoeken aan ouderen en gemeenteleden die extra aandacht behoeven.

Aanvullend ouderenwerk:

Kerkelijk werker: het voorbereiden en verzorgen van de dagsluiting in bejaardencentrum De Molenhof te Havelte (drie keer per jaar).

Toekomstplannen:

Er is ongeveer 2 keer per jaar een vergadering met de bezoekgroep en de kerkelijk werker. Via het pastoraal werk mensen weer enthousiaster maken om daadwerkelijk te participeren in de kerk blijkt zeer lastig. Experimenteren met de vorm van de eredienst met als doel gemeenteleden en rand-kerkelijken (weer) de kerk in te krijgen zal ook de komende jaren worden voortgezet.

Pastoraat jeugd:

Activiteiten:

Sinds jaren is er geen kindernevendienst meer. Voorganger en vrijwilligers  organiseren nog wel een kerstfeest en palmpaasfeest in en rond de kerk. Die diensten worden goed bezocht en OBS Wapserveen is zeker genegen daarin ‘mee te gaan”, maar vervult sinds een jaar geen rol meer in de voorbereidingen. Sinds 3 jaar wordt succesvol met een aantal kinderen een kersttoneelstukje opgevoerd tijdens de kerstochtend familiedienst. Verdere activiteiten worden de komende tijd niet ontplooit. Daarvoor ontbreekt eenvoudig de menskracht.

Godsdienstles:

Het college kerkrentmeesters werkt mee aan het organiseren van godsdienstles aan de bovenbouw van de OBS Wapserveen. Hiervoor wordt een professional aangetrokken.

Doelstelling: kennismaking met hoe en wat mensen (kunnen) geloven.

Toekomstplannen:

Eerste zorg is de continuïteit van de goede relatie met de OBS Wapserveen.

Kerkblad:

Doelstelling: het informeren van de gemeente omtrent kerkelijk leven in het algemeen en plaatselijk kerkelijk leven in het bijzonder. Het blad verschijnt 5 keer per jaar: september, december, februari/maart, april/mei, juni.

Website:

Doelstelling: zie doelstelling van het kerkblad, maar met dien verstande dat hiermee ook nadrukkelijk wordt geprobeerd belangstellenden buiten Wapserveen te informeren. Website is gemaakt en wordt onderhouden door een vrijwilliger. Voorganger en met name scriba zijn eerste aangeschrevenen voor de inhoud en up to date houden daarvan.

Activiteiten:

  1. Het verzamelen van stukjes en informatie door de redactie.
  2. Het onderhouden van redactioneel overleg.
  3. Het organiseren van de druk en verspreiding (de bezorger krijgt een afgesproken financiële vergoeding.).

Toekomstplannen:

Meer participatie van gemeenteleden in het aanleveren van kopij voor het kerkblad. Website beter up to date houden.

 

4. Diaconie:

Doelstelling: Ondersteunen van mensen die financieel hulp behoeftig zijn. Vlak bij en ver weg.

Activiteiten:

  1. Het beoordelen van aanvragen en het verstrekken van financiële hulp.
  2. Het voorbereiden en houden van een diaconievergadering daartoe.
  3. Het zorgdragen voor de Tafel en het beheer van de avondmaalsattributen.
  4. Het onder de aandacht brengen van diaconale doelen en activiteiten.
  5. Het bezoeken van relevante provinciale en landelijke vergaderingen.
  6. Het financieren en daadwerkelijk ondersteunen van plaatselijke diaconale

activiteiten (bloemengroet, oogstdienstfruitbakjes, kerst/nieuwjaars attenties voor de ouderen).

Toekomstplannen:

  1. Samenwerking met buurgemeenten op het punt van plaatselijke armoedebestrijding. Dit is opgestart als diaconaal fonds Westerveld.
  2. Onderhouden samenwerking diaconie Diever.

Grondbezit:

De diaconie bezit 16.17.18 ha. grond. Het beheer wordt gedaan door het bureau Kerkelijke Goederen (KKG).

Zending, werelddiaconaat en ontwikkelingshulp (ZWO):

Wapserveen heeft geen aparte ZWO-commissie.

Activiteiten:

  1. Het twee-jaarlijks gezamenlijk diaconaal project met Diever en het organiseren van activiteiten ten bate van een nieuw te kiezen project.
  2. Financiële steun middels collecten en uit eigen middelen voor verschillende doelen.

Toekomstplannen:

Blijven participeren in het diaconaal fonds Westerveld dat tot doel heeft armoede in Westerveld te bestrijden.

 

5. College van Kerkrentmeesters:

Doelstelling: het beschikbaar krijgen en stellen van gelden die nodig zijn om het gemeente-zijn te faciliteren. Uitgangspunt is dat er geen bezit wordt verkocht.

Gebouwen:

Kerkgebouw (met inbegrip van inventaris), pastorie en Oes Plekkie (met inbegrip van inventaris). Het interieur van het kerkgebouw, met name de entree, is in 2012/13 ingrijpend verbouwd. Het gebouw beschikt nu over een keuken en (invalide)toilet, wat de algemene bruikbaarheid ten goede is gekomen. De klokkenstoel heeft onlangs (2014) een grote onderhoudsbeurt gehad. Verschillende delen van de houten staanders moesten daarbij vervangen worden.

Activiteiten:

  1. Het doen van aanbestedingen voor het onderhoud.
  2. Het opstellen van onderhoudsplannen.
  3. Het aanvragen van subsidies.
  4. Het onderhouden van contacten met relevante instanties (gemeente, monumentenzorg) en bedrijven.
  5. Het organiseren van actie Kerkbalans en oudejaarscollecte, in samenwerking met vrijwilligers.

Grondbezit:

De kerkvoogdij bezit 26.14.39 ha. grond. Het beheer wordt gedaan door het bureau Kerkelijke Goederen (KKG).

Er zijn afspraken (incl. financiële vergoeding voor gras maaien) over het onderhoud van erf van de kerk met een vrijwilliger.

Toekomstplannen:

Participatie in grondruil in het kader van de vrijwillige kavelruil wanneer weer mogelijk en financieel gezond houden van de kerkelijke gemeente.

Administratie:

Deze wordt gedaan door een administrateur en omvat de ledenadministratie en financiële administratie.

Activiteiten:

  1. Het bijhouden van de ledenadministratie en het doorgeven van mutaties aan de voorganger en kerkenraad.
  2. Het contact houden met provinciale en landelijke relevante organisaties.
  3. Het opstellen van begrotingen en jaarrekeningen.
  4. Het financieel afhandelen van inkomsten en uitgaven.

Toekomstplannen:

Leeftijd en gezondheid van de administrateur noodzaken tot het uitwerken van een stappenplan om, in goed overleg met de administrateur, de continuïteit van de administratie te waarborgen.

Openstellingen en overig gebruik van de kerk:

Medewerking wordt verleend op verzoeken de kerk open te stellen in het kader van toeristische activiteiten.

Er zijn vaste prijsafspraken over de verhuur van de kerk en Oes Plekkie voor het tijdelijk gebruik door derden.

 

6. Samenwerking met buurgemeenten:

De doelstellingen en activiteiten aangaande samenwerkingen met buurgemeenten werden in het beleidsplan van 2010 als volgt geformuleerd:

Doelstelling:

  1. Het gebruik maken van een bovenplaatselijk aanbod van activiteiten en gespreksgroepen, teneinde het eigen plaatselijk kerkelijk leven te verdiepen en te verbreden.
  1. Het zoeken naar organisatorische samenwerking, bij voorkeur in een streekgemeenteverband, om daarmee het kerkelijk leven in Wapserveen met het oog op de toekomst te waarborgen.

Activiteiten:

  1. Samenwerking met Diever.
  2. Regionale samenwerking in Westerveld-verband en het organiseren van

verschillende gezamenlijke activiteiten, zoals lezingen en het Feest van de Geest.

  1. Deelnemen aan gesprekken over clustervorming met buurgemeentes, geïnitieerd door de classis.
  2. Het organiseren met de PKN gemeente Havelte van de dagsluitingen in bejaardencentrum De Molenhof.

Toekomstplannen:

Sinds 2010 is het idee om het kerkelijk leven in Wapserveen met het oog op de toekomst te waarborgen door middel van samenwerkingsverbanden/ clustervorming vrij intensief door de kerkenraad en voorganger op haalbaarheid getoetst. Het idee leek immers een zeer reële mogelijkheid om de toekomst te waarborgen. Echter, de praktijk bleek weerbarstiger dan verwacht. De kleine groep (regelmatige) kerkgangers liet het grotendeels afweten bij gezamenlijke diensten buiten het eigen kerkje. Intensieve samenwerking of zelfs fusie met bijvoorbeeld Diever waarbij het aantal diensten in het eigen kerkje ongetwijfeld zal verminderen of uiteindelijk zelfs zal ophouden te bestaan betekent zeer waarschijnlijk ook het ophouden van het kerkelijk leven in Wapserveen. Wat dan overblijft is alleen pastoraat vanuit Diever in het dorp. Momenteel lijkt de kerkenraad dan ook voor een patstelling te staan en is voor het moment gekozen om voorlopig de bestaande samenwerkingsverbanden niet verder te intensiveren, maar eerst met de gemeente de huidige situatie te evalueren.

Blijft van kracht dat op korte termijn de gemeente op eigen kracht geen toekomst meer heeft. Samenwerking of fusie zoals verwoord in het beleidsplan van 2010 blijft ‘noodzakelijk’, maar betekent niet automatisch het voortbestaan van de Wapserveense gemeente rondom haar ‘eigen’ kerkje. Wel kan door samenwerking en/of fusie het pastoraal werk binnen Wapserveen worden gewaarborgd voor de langere termijn.